Krajem XIX veka, 1890. godine, knez Petar Karađorđević doneo je odluku koja se u tadašnjoj Srbiji nije mogla posmatrati kao lični čin. Promena krsne slave tumačila se kroz prizmu politike, dinastičke prošlosti i javne simbolike. Vreme je bilo obeleženo nestabilnim vladama i stalnim vraćanjem na nerešena pitanja, pa je i ovaj potez odmah ušao u fokus crkvenih i političkih krugova.
Značenje izbora svetog apostola Andreja Prvozvanog bilo je duboko ukorenjeno u istoriji. Slava se obeležava 13. decembra, na datum koji je već imao posebno mesto u srpskom pamćenju. Tog dana 1806. godine, Karađorđe je sa ustanicima oslobodio Beograd, čime je Prvi srpski ustanak dobio prelomni zamah, a ideja državne obnove dobila jasan oblik. Taj događaj je svetog Andreja povezao sa pojmom povratka i političkog početka, što je knez Petar jasno imao u vidu.
Sledeći sloj simbolike vodio je ka 1858. godini i Svetoandrejskoj skupštini, na kojoj je knez Aleksandar Karađorđević bio prinuđen da abdicira i napusti Srbiju. Taj trenutak ostao je duboko urezan u sećanje i prenošen kroz generacije. Rečenica „Sveti Andrej nas je proterao, Sveti Andrej će nas i vratiti na presto Srbije“, dobila je gotovo proročki karakter, jer se Petar zaista vratio i stupio na presto kao kralj.
Godine 1890. odluka je formalizovana uz saglasnost crkvenog vrha, ali rasprave nisu utihnule. Upozoravalo se na retkost promene slave, dok su politički krugovi u tom činu prepoznavali simbol. Tokom narednih godina značenje se dodatno učvrstilo, pa je sveti Andrej ušao u dvorski protokol, a od 1911. godine i u vojnu simboliku kroz pukovske zastave. Lični izbor kralja Petra prerastao je u državni i vojni znak Srbije, sa jasnim osloncem u istoriji.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Istorija Srbije često je oblikovana potezima koji su u trenutku delovali lično ili simbolično. Vremenom su takve odluke dobijale šire značenje i ulazile u državnu svest.
Piše: Stefan Bogdanović
