Na kamenitoj zaravni brda Čokoće, nadomak Paraćina, i danas stoje ruševine tvrđave Petrus, nemi svedok vremena u kojem su srpski vitezovi branili državu i veru. Ovaj lokalitet, iako od izuzetnog istorijskog značaja, ostaje na margini savremenog interesovanja, kao da i dalje čuva tajnu prošlosti koju tek treba u potpunosti razumeti i vrednovati.
Petruška oblast, često nazivana „Malom Svetom gorom u klisuri Crnice“, predstavlja spoj vojne i duhovne snage srednjovekovne Srbije. Utvrđenje Petrus podignuto je na temeljima starijeg vizantijskog grada, a svoj puni značaj dobija u vreme župana Vukoslava i vojvode Crepa, koji su imali ključnu ulogu u odbrani države u doba cara Dušana i kneza Lazara. Sa ove strateške tačke kontrolisani su važni putevi, a tvrđava je služila kao osmatračnica i zaštita od upada neprijateljskih četa.
Narodna predanja dodatno oslikavaju značaj ovog mesta. Priče o signalnim vatrama koje su povezivale Petrus sa Lešjem, Stalaćem i Kruševcem govore o razvijenom sistemu odbrane, dok legenda o lukavstvu branilaca, koji su okretanjem potkovica zbunili Osmanlije, svedoči o dovitljivosti i hrabrosti tadašnjih ratnika. U tim pričama, kao i u sećanju na viteza Pavla Orlovića, Petrus dobija gotovo mitsku dimenziju.
Najnovija arheološka istraživanja otkrivaju da je život u tvrđavi bio razvijeniji nego što se ranije pretpostavljalo. Pronađena velika dvorana ukazuje na značaj ovog utvrđenja kao administrativnog i vojnog centra. Ipak, uprkos svemu, Petrus danas ostaje zapostavljen, bez adekvatne zaštite i promocije.
U njegovom podnožju razvijao se snažan duhovni život. Manastiri poput Lešja, Sisojevca i Petkovice bili su stubovi vere i kulture, dok su isposnice u stenama svedočile o podvižništvu i duhovnoj dubini ovog kraja.
Pogled redakcije portala Spski Ugao
Petrus nije samo ruševina, on je opomena, da nas ovakva mesta podsećaju ko smo i odakle dolazimo. Ako ih ne sačuvamo i ne vratimo u život, izgubićemo ne samo kamenje, već i sećanje koje nas kao narod održava.
Piše: Stefan Stojanović
