Narodno pozorište u Beogradu postalo je 21. aprila 1882. godine poprište kulturne revolucije – premijerno je izvedena „Vračara“, poznata i kao „Baba Hrka“, prva srpska opereta. Kompozitor Davorin Jenko predstavio je publici dinamičan spoj pevanja, glume i vedrog zapleta, uvodeći potpuno novi žanr na scenu kojom su do tada vladale klasične drame i laki komadi sa pevanjem.
Odjek premijere bio je silovit, a euforična atmosfera vladala je u sali dok su posetioci prvi put otkrivali operetsku formu ispunjenju arijama, duetima i horskim numerama.
Tvorac ovog podviga, Jenko, rođen je 1835. godine kao Martin u slovenačkom Dvorju kod Cerklja. Iako je pravo završio u Beču, gde je vodio Slovensko pevačko društvo, životni put ga 1863. dovodi u Pančevo, a dve godine kasnije u Beograd. Nasledivši Kornelija Stankovića na mestu horovođe, kao kapelnik i kompozitor Narodnog pozorišta potpisao je muziku za više od 80 komada. Profesionalizovao je muzički rad, pedantno sakupljao narodne pesme, a njegova kompozicija „Bože pravde“ iz 1872. godine kasnije je postala zvanična himna Srbije.
Radnja „Vračare“ fokusirana je na vlaški kraj, obiluje ljubavnim zapletima i proročanstvima, uz obavezan srećan kraj. Iako je inspiracija potekla iz rumunske operete „Baba Harca“ autora Matei Miloa, delo je potpuno prilagođeno lokalnom duhu i osveženo originalnom muzikom.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Jenkov uticaj ostao je trajan, oblikujući generacije autora kao što su Josif Marinković, Stevan Mokranjac i Petar Krstić, čime je ostavio neizbrisiv trag u srpskoj kulturi. Njegov pionirski poduhvat postavio je temelje na kojima su stasali budući velikani, pretvarajući tadašnje pozorišne daske u poligon za stvaranje autentičnog nacionalnog izraza. Kroz spoj narodnog melosa i evropske forme, ovaj vizionar je trasirao put kojim će srpska muzička scena ponosno koračati decenijama kasnije, ostavljajući u amanet delo koje i danas odjekuje kao simbol kulturnog buđenja.
Piše: Stefan Bogdanović
