Potpisivanje ugovora o pruzi Beograd–Niš obavljeno 3. februara 1881. godine, označilo je formalni početak prve železničke linije u Srbiji. Utemeljenje ove trase u tadašnjoj Kraljevini omogućilo je realizaciju jednog od ključnih infrastrukturnih projekata celokupnog 19. veka.
Berlinskim kongresom 1878. godine Niški, Pirotski, Vranjski i Toplički okrug oslobođeni su od osmanske okupacije i pripojeni Srbiji, ali je država zauzvrat prihvatila međunarodnu obavezu da u roku od tri godine izgradi prugu od Beograda ka Vranju i granicama sa Turskom i Bugarskom. Ispunjenje rokova postalo je nemoguće usled posleratne ekonomske iscrpljenosti, što je dovelo do snažnog političkog pritiska Beča. Država je u aprilu 1880. godine bila prinuđena da potpiše novu konvenciju koja se odnosila isključivo na izgradnju pruge.
Knez Milan Obrenović je u julu 1881. godine srebrnim budakom simbolično otvorio radove na beogradskoj železničkoj stanici. Izgradnja pruge Beograd–Niš, duge 243 kilometra, trajala je tri godine, nakon čega je 15. septembra 1884. godine uspostavljen redovan saobraćaj. Infrastruktura i oprema su po svom kvalitetu parirale najmodernijim evropskim standardima, dok su prve lokomotive ponele imena „Kralj Srbije“ (kasnije preimenovana u „Milan“) i „Natalija“.
Decenije koje su usledile potvrdile su stratešku važnost ove saobraćajnice za ekonomski i društveni razvoj zemlje. Povezivanje sa evropskim centrima omogućilo je brži protok robe i ljudi, transformišući Srbiju u modernu državu.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Više od jednog veka kasnije, pruga Beograd–Niš dobija potpuno novo lice kroz projekat modernizacije. Izgradnja nove dvokolosečne i elektrifikovane pruge omogućiće brzine do 200 km/h, uz temeljnu rekonstrukciju postojećih deonica. Planom su obuhvaćeni modernizacija kao i značajno podizanje nivoa bezbednosti na celoj trasi. Realizacija ovog poduhvata procenjena je na oko 2,77 milijardi evra, čime se istorijska linija prilagođava savremenim standardima.
Piše: Stefan Bogdanović
