Pedagoški muzej u Beogradu osnovan je na današnji dan 24. novembra 1869. godine kako bi prikupljao nastavna sredstva, dokumenta i predmete važne za razvoj srpske škole. Osnovalo ga je Učiteljsko udruženje uz nameru da sačuva trag o obrazovanju od 19. veka do danas.
Njegova istorija počinje kao Školski muzej, otvoren 1896. godine. Danas se nalazi u zgradi podignutoj 1840. godine, u nekadašnjoj kući Cvetka Rajovića, tadašnjeg upravitelja varoši beogradske. Muzej je kroz selidbe i ratna razaranja dva puta izgubio celokupne zbirke, ali je svaki put nastavljao rad. Od 1960. nosi sadašnji naziv, a 1975. otvorena je stalna postavka „Deset vekova srpske škole“. Danas čuva više od 50.000 predmeta raspoređenih u zbirke udžbenika, nastavnih sredstava, školske dokumentacije i arhivske građe.
Prvi upravnik bio je Dimitrije J. Putniković (1859–1910), učitelj i pisac udžbenika koji je Muzeju dao svoj pečat. Govorio je da se lice jednog vremena otkriva u malim stvarima: izbledeloj mapi, pohabanom udžbeniku, učeničkom crtežu. Verovao je da ništa što nastane iz učenja ne sme nestati, jer u tim sitnicama ostaje najčistiji trag školskog života.
Ta misao i danas povezuje prošlost i sadašnjost Muzeja. Posetioci u zbirkama nalaze predmete koji čuvaju tragove nekadašnjih učionica: nastavne slike, zoološke preparate, modele, radove đaka i školsku opremu iz različitih perioda razvoja prosvete.
Tokom decenija, Muzej je unapređivao stručni rad, sarađivao sa institucijama u regionu i objavljivao „Zbornik za istoriju školstva i prosvete“. Danas organizuje izložbe, predavanja i seminare, a nova stalna postavka prikazuje razvoj školstva među Srbima od početaka do savremenog doba.
Pogled portala Srpski Ugao
U duhu rada Dimitrija Putnikovića, ideja da ono što se sačuva nastavlja da živi ostaje vodilja Muzeja. Upravo zato Pedagoški muzej danas čuva tradiciju i predstavlja najvažniju riznicu istorije srpske škole.
Piše: Stefan Bogdanović
