Carski grad Prizren je nekada bio poznat ne samo po najvećem vladaru u sprskoj istoriji caru Dušanu, kome je bio prestoni grad, mnogobrojnim srpskim crkvama iz srednjeg veka, poput Bogorodice Ljeviške – već i po majstorima starih zanata.
Nadaleko su bili poznati majstori filigrana, ali su iz ovog grada svetsku slavu sticale i rukotvorine od prizrenske svile. U odeći od ove svile bila je i legenda našeg glumišta Milena Dravić, kada je na Filmskom festivalu u Kanu 1980.godine primila nagradu za najbolju sporednu ulogu Kaće u filmu Gorana Paskaljevića “Poseban tretman”.
Pored njene lepote, veliku pažnju je privukla i njena haljina od prizrenske svile, koju je specijalno za tu priliku kreirao po modelu starih majstora, jedan od najboljih jugoslovenskih kreatora tog doba Aleksandar Joksimović.
– U njenoj kasnije objavljenoj biografiji piše da je Milena tada objasnila da je na sebi imala i stari sprski nakit, a da su ljudi iz sveta filmske industrije bili oduševljeni haljinom i da su tražili da im nabavi isti takav materijal – kaže za Srpski ugao Zvonimir Stevanović, profesor srpskog i ruskog jezika u penziji i hroničar starog Prizrena.
Kako je sama opisala, Milena Dravić je po povratku iz Kana u Beograd, kupila oko 40 metara prizrenske svile i poslala na različite adrese od Londona do Pariza i drugih evropskih gradova.
Prizren je imao mukate – državna dobra – koja su obuhvatala oko 30 sela zaduženih za gajenje svilene bube. U nastojanju da unaprede svilarstvo, Turci su ova sela oslobodili plaćanja teških poreza. Na gradskom trgu merena je svila i to prilikom otkupa i prodaje zanatskim radionicama. Prodaja svile je bila slobodna, samo se od žena naplaćivao jedan tul. Prizrenska svila je najčešće izvožena u Italiju – kaže Stevanović.
Pogled redakcije portala Srpski ugao
Inače, proizvodnja svile je u Prizrenu bila je veoma razvijena, a na Kosmetu je jedino mogao da parira grad Peć, koji je upravo po proizvodnji svile i dobio ime (turski naziv za Peć je Ipek, što znači svila).
Odeću od prizrenske svile rado je nosila i princeza Olga, supruga kneza Pavla Karađorevića i unuka grčkog kralja Đorđa I.
Piše: Siniša Kostić
